

Πραγματικές και μνημονικές διαδρομές στον μεταπολεμικό Βόλο (1944-1960)

POST - WAR URBAN MEMORY
Η πόλη που διασχίζουμε καθημερινά δεν είναι μόνο αυτή που βλέπουμε. Κάτω από τη σημερινή της μορφή επιβιώνουν ίχνη διαφορετικών εποχών: κτήρια που άλλαξαν χρήση, τόποι εργασίας που χάθηκαν, δρόμοι και πλατείες που απέκτησαν νέες σημασίες, αλλά και μνήμες ανθρώπων που έζησαν, εργάστηκαν, διεκδίκησαν, μετακινήθηκαν ή αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη.
Η δράση προσεγγίζει τον Βόλο των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών όχι μέσα από μια ενιαία ιστορική αφήγηση, αλλά μέσα από θραύσματα, ίχνη και διαδρομές. Από την Πλατεία Ελευθερίας έως τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η πραγματική διαδρομή στη σημερινή πόλη συναντά τις μνημονικές διαδρομές που διαμορφώνουν οι φωτογραφίες, οι προφορικές μαρτυρίες και οι προσωπικές και συλλογικές μνήμες.
Η μεταπολεμική περίοδος υπήρξε για τον Βόλο εποχή έντονων μετασχηματισμών. Η έξοδος από την Κατοχή, οι πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που ακολούθησαν, η εργασία και η βιομηχανική παραγωγή, η ανασυγκρότηση, οι σεισμοί και η ανοικοδόμηση άφησαν ίχνη που άλλοτε παραμένουν ορατά και άλλοτε έχουν σχεδόν εξαφανιστεί, αλλά και αποτυπώματα στην ατομική και συλλογική μνήμη.
Η δημόσια ιστορία συναντά το αρχειακό τεκμήριο και την προφορική μαρτυρία, ενώ η σύγχρονη τέχνη παρεμβαίνει σε επιλεγμένα σημεία. Οι καλλιτεχνικές παρεμβάσεις δεν λειτουργούν ως εικονογράφηση της ιστορίας. Ενεργοποιούν τον τόπο, μετατοπίζουν το βλέμμα και δημιουργούν προσωρινές συνδέσεις ανάμεσα σε διαφορετικές χρονικότητες.
Η επιλογή της βραδινής ώρας αποτελεί μέρος της επιμελητικής προσέγγισης και συνδέεται με μια πρακτική προηγούμενων projects της ομάδας artspirators. Καθώς το φυσικό φως υποχωρεί, το οπτικό πεδίο περιορίζεται και το βλέμμα εστιάζει σε επιλεγμένα σημεία και λεπτομέρειες. Ο φωτισμός, οι προβολές και οι καλλιτεχνικές παρεμβάσεις αναδύονται κατά μήκος της διαδρομής και η ίδια η πόλη μετατρέπεται προσωρινά σε ένα σκηνικό που αποκαλύπτεται μέσα από το βλέμμα του περιπατητή.
Το περπάτημα γίνεται έτσι τρόπος ανάγνωσης της πόλης. Ο επισκέπτης κινείται και συνδέει ο ίδιος τα επιμέρους θραύσματα. Ολόκληρη η διαδρομή συγκροτείται ως μια επιτέλεση που ολοκληρώνεται από το ίδιο το κοινό. Η κίνηση, η στάση, το βλέμμα και η ακρόαση γίνονται μέρος της εμπειρίας. Το παρελθόν δεν ανακατασκευάζεται· αναζητείται μέσα στο παρόν.
Τελικά, το ερώτημα παραμένει απλό: τι άλλαξε και τι απέμεινε; Όχι μόνο στον χώρο, αλλά στις μνήμες, στις αφηγήσεις και στον τρόπο με τον οποίο η πόλη εξακολουθεί να κουβαλά την ιστορία της.
Γιατί αυτό που απέμεινε δεν είναι μόνο ό,τι μπορούμε ακόμη να δούμε. Είναι και ό,τι μια αφήγηση, μια μαρτυρία ή μια καλλιτεχνική χειρονομία μπορεί, έστω για λίγο, να κάνει ξανά ορατό.
Μαρία Ανδρομάχη Χατζηνικολάου
Φωτογραφίες: Νικόλας Χρυσός | Light Box Visual
Φωτογραφίες
Διοργάνωση
Σύλλογος Ιστορίας και Μνήμης Εθνικής Αντίστασης (ΣΙΜΕΑ)
σε συνεργασία με την καλλιτεχνική-ερευνητική ομάδα artspirators
Με την επιχορήγηση και την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού
Επιμέλεια – Καλλιτεχνικός σχεδιασμός: Μαρία Ανδρομάχη Χατζηνικολάου
Οργάνωση Παραγωγής: Ράνια Αρμάγου
Ιστορική - Αρχειακή έρευνα – Τεκμηριωτικό υλικό: Αγγελική Νικολάου, Δημήτρης Σκαλτσής, Νικόλας Φιλάρετος, Μαρία Ανδρομάχη Χατζηνικολάου
Σύνθεση - Επιμέλεια Κειμένων: Αγγελική Νικολάου, Νικόλας Φιλάρετος
Συμμετέχοντες καλλιτέχνες
Θοδωρής Ζαφειρόπουλος
Κατερίνα Ζαφειροπούλου
Νίκος Καναρέλης
Μαρία Ανδρομάχη Χατζηνικολάου
Κώστας Χριστόπουλος
Αλέξανδρος Μπαλτάς – Αντώνης Βαΐτσης (Φοιτητές ΤΑΜ)
Προφορικές μαρτυρίες: Αρχείο Προφορικών Μαρτυριών ΙΑΚΑ και της ομάδας εργασίας
Αφήγηση: Μάκης Φράγκος, Αγγελική Νικολάου
Τεχνική υποστήριξη: Σπύρος Τσαλαπάτας
Φωτογραφία / Βίντεο – Τεκμηρίωση: Νικόλας Χρυσός
Γραφιστικός σχεδιασμός: Ράνια Αρμάγου
Εθελοντική ομάδα:
Κωνσταντίνος Γαρόφλος, Δήμητρα Γιάλβαλη, Βασίλης Καράγγελος, Αντιγόνη Κουτσιαργιώτη, Δέσποινα Μελπομένη Κουτσιμανή, Άλκης Λύκας, Σοφία Παλαιολόγου, Μανταλένα Τρίκα
Ευχαριστίες:
-στον καθηγητή Θανάση Εξαδάκτυλο και στα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
-στα μέλη του προσωπικού της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Π.Θ. Γιάννη Κλαψόπουλο (Προϊστάμενο), Σταμάτη Περίσση (Πληροφορικό) και Μαριλένα Γιαννακέρη (Συντηρήτρια Έργων Τέχνης), στον πρόεδρο του Οικονομικού Τμήματος του Π.θ. καθηγητή Ηλία Κεβόρκ
-στα ΓΑΚ Μαγνησίας και στο Εργαστήριο Ιστορίας του Π.Θ για τη διάθεση αρχειακού υλικού και προφορικών μαρτυριών
-στον κ. Γιάννη Τσουκνίδη για την παρουσία και την συνέντευξη,
-Βασίλη Γαρόφλο για τον σχεδιασμό της πλατφόρμας κρατήσεων

























